AKTYWNOŚĆ RUCHOWA JAKO WYZWANIE WSPÓŁCZESNOŚCI – WYBRANE ZAGADNIENIA
DOI:
https://doi.org/10.31891/pcs.2023.3.24Słowa kluczowe:
aktywność fizyczna, sport, dehumanizacja życia sportowegoAbstrakt
W sensie ontologicznym nowoczesność jest sposobem istnienia kogoś lub czegoś [1]. Nowoczesność w sensie prakseologicznym jest gałęzią badań naukowych, która zajmuje się metodami wszelkich celowych działań ludzkich [2]. Nowoczesność w sensie aksjologicznym jest nauką o wartościach [3]. Jeśli aktywność fizyczna poddawana jest pogłębionym badaniom i analizom, to cechuje ją wyraźny dualizm w sensie ontologicznym, będący konsekwencją potrzeb. Z jednej strony aktywność fizyczna poprawia kondycję fizyczną człowieka i wzmacnia organizm, a z drugiej powoduje wzrost i regenerację neuronów, co usprawnia procesy intelektualne, czyli percepcję człowieka. Tylko połączenie aktywności fizycznej z nauką może przynieść oczekiwane efekty edukacyjne na każdym poziomie kształcenia. W sensie pragmatycznym jasno zdefiniowanym celem aktywności fizycznej są wyniki sportowe jednostki lub zespołu. Prowadzi to często do stosowania metod treningowych lub wspomagania się produktami zewnętrznymi, tj. środkami chemicznymi, a także medycznymi i żywieniowymi, które wykorzystują m.in. formy biologiczne, takie jak transfuzje krwi. Efekty są następujące: z aksjologicznego punktu widzenia aktywność fizyczna ukierunkowuje działanie z wyłączeniem wszelkich innych wartości poza sukcesem. Sukces kreuje rzeczywistość, jest generowany przez kwestie interdyscyplinarne z możliwością naruszenia zdrowia ludzkiego w imię idei wygrywania ponad wszystko. Taki sukces może prowadzić do dehumanizacji sportu i dehumanizacji istot ludzkich. Koncepcja humanizmu i fair play jest stopniowo tracona. Powyższe pytania stanowią podstawę dochodzenia, które staje się wyzwaniem badawczym.
Bibliografia
Słownik języka polskiego PWN on-line https://sjp.pwn.pl/
Demel M., Pedagogika zdrowia, WSiP, Warszawa 1980. 3. Drabik J., Aktywność fizyczna w edukacji zdrowotnej społeczeństwa, Wyd. AWF, Gdańsk, s. 19-21.
Przewęda R., Promocja zdrowia poprzez wychowanie fizyczne, (w:) Karski J.K. (red.), Promocja zdrowia, Ignis, Warszawa 1999, s. 201.
Siciński A., Styl życia, kultura, wybór. Szkice, IFiS PAN, Warszawa 2002, s.21.
Żukowska Z., Styl życia a zagrożenia zdrowia jednostki i społeczeństwa w rozwijającej się cywilizacji, (w:) Pedagogika społeczna, t. 2, Marynowicz-Hetka E. (red.), Wyd. Naukowe PAN, Warszawa 2007, s. 534-552.
Kultura fizyczna i kultura zdrowotna współczesnego człowieka - podstawy teoretyczne i znaczenie praktyczne, red. Kaźmierczak A., Maszorek-Szymala A., Uniwersytet Łódzki, Łódź 2008, s.10-19. Kaźmierczak A., Maszorek-Szymala A., Dębowska E., Uniwersytet Łódzki, Łódź 2008, s.10-19.
Zembura P., Korcz A., Nałęcz H., Cieśla E. (2022). Wyniki Polskiego Raportu Aktywności Fizycznej Dzieci i Młodzieży za rok 2022. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19 (7), 4276.
Tomporowska J., Jaworska U., Skalski D.W., Dębski S. S. , Pedagogika specjalna. Wybrane zagadnienia, Pomorska Szkoła Wyższa, Starogard Gdański 2022, s.107-110.
Rymarczyk K., Plastyczność mózgu dziecka - aktywność fizyczna szansą na zwiększenie potencjału rozwojowego dzieci i poprawę wyników w nauce, WSiP, Warszawa 2017, s. 31-35; s. 37.
Ramachandran V. S. , Neuronauka o podstawach człowieczeństwa, UW, Warszawa 2017, s. 135.
Nelson A. J. , Effects of exercise training on dendrite morphology in the cardiorespiratory and locomotor centres of the mature rat brain, Journal of Applied Physiology, 2010, 108(6), 1582-1590.
http://whwtwt.ps:f/n/.worwgw/.cloenatreninntg/dPiusbalbicilaittiieosn.sc/ oBmr/apinrBogrireafminsg.ssh/tdmysllexia.html /dostęp 11.01.2023/.
S.S. Dębski, Multidynamiczna interdyscyplinarna analityka sensoryczno-poznawcza [w:] Zdrowie, fizjoterapia, kultura fizyczna i pedagogika, Politechnika Pomorska w Starogardzie Gdańskim przy współudziale Lwowskiego Państwowego Uniwersytetu Kultury Fizycznej im. Iwana Boberskiego we Lwowie, Starogard Gdański-Lwów 2022, s. 34-41.
S.S. Dębski, Kwestie bezpieczeństwa zdrowotnego w polskich normach prawnych. Anomalia wobec Konstytucji [w:] Rehabilitacja i wychowanie fizyczne oraz rekreacyjne aspekty rozwoju człowieka, Zeszyt naukowy nr 8, Równe, 2021, s. 150.
Raport o stanie aktywności fizycznej dzieci i młodzieży w Polsce w ramach projektu Global Matrix 4.0. Dokument wspierający polityki i programy w zakresie aktywności fizycznej dzieci i młodzieży w samorządach i administracji rządowej, URM, Warszawa 2022.
Globalny Sojusz na rzecz Aktywnych i Zdrowych Dzieci (2021). Matryca globalna 4.0. Global Alliance for Active Healthy Children. https:// www.activehealthykids.org/4-0/
Aubert S., Barnes, J. D., & Demchenko, I. (2022). Wyniki karty aktywności fizycznej Global Matrix 4.0 dla dzieci i młodzieży: wyniki i analiza z 57 krajów. Journal of Physical Activity and Health.
Wytyczne WHO 2020 dotyczące aktywności fizycznej i siedzącego trybu życia dzieci i młodzieży w wieku 5-17 lat: synteza dowodów. International Journal of Behavioural Nutrition and Physical Activity, 17(1).
